Rodzina adopcyjna - przysposabiająca ( RA ):

- to taka rodzina, która przyjmując dziecko osierocone, pragnie w sposób trwały uczynić je pełnoprawnym członkiem swojej rodziny.
Orzeczenie adopcji ( przysposobienia ) przez sąd rodzinny sprawia, że w świetle prawa wszyscy członkowie rodziny mają takie same prawa i obowiązki , jakie istnieją w rodzinie naturalnej.

Rodzina zastępcza (RZ):

W przeciwieństwie do adopcji rodzina zastępcza to forma czasowej opieki nad dzieckiem. Na każde, umieszczone w rodzinie zastępczej dziecko przysługuje pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka.
Wysokość tej pomocy jest uzależniona od : wieku, stanu zdrowia, stopnia rozwoju lub niedostosowania społecznego, a także od dochodu dziecka:
1) zdrowe dziecko w wieku do lat 7 oraz dziecko w wieku od 7 - 18 lat, któremu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny otrzymuje pomoc pieniężną w wys. 60 % podstawy,
- dziecko do lat 7 z zasiłkiem pielęgnacyjnym oraz dziecko w wieku od 7 - 18 lat z zasiłkiem pielęgnacyjnym lub niedostosowane społecznie otrzymuje pomoc pieniężną w wys. 80 % podstawy.
Wysokość tej pomocy jest pomniejszona o 50 % dochodu dziecka (alimenty, renta rodzinna) - nie mniej niż 20 % podstawy.
2) zdrowemu dziecku w wieku od 7 - 18 lat przysługuje pomoc pieniężna w wys. 40 % podstawy, pomniejszona o 50 % dochodu dziecka, nie mniej niż 10 % podstawy.
" Podstawa " - to kwota określona w art. 33g ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Obecnie ( XI`2001r) jest to kwota 1573 zł.
Na wniosek RZ każdemu dziecku przysługuje także jednorazowa pomoc pieniężna na zagospodarowanie w wys. do 150 % podstawy.

Rodzina zastępcza pełniąca zadanie pogotowia rodzinnego
Jest to nowa forma odpłatnej opieki zastępczej pomyślana jako alternatywa dla domów dziecka.
Pogotowie rodzinne to opieka zastępcza krótkoterminowa trwająca maksymalnie do 12 m-cy w stosunku do konkretnego dziecka, wyjątkowo do 15 m-cy.
Pogotowie rodzinne powstaje zawsze w sposób pozasądowy na mocy umowy cywilno - prawnej ( zawartej pomiędzy rodziną zastępczą i Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie lub Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej ), do której mają zastosowanie przepisy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
Osoba sprawująca funkcję pogotowia rodzinnego otrzymuje wynagrodzenie :
- z tytułu pozostawania w gotowości przyjęcia dziecka - 80 % podstawy ( np. kwoty 1573 zł - XI`2001 ) , lub
- świadczonej opieki i wychowania w wys. 120 % podstawy,
- wynagrodzenie może być zwiększone o 20 % podstawy, jeżeli w pogotowiu przebywa w okresie dłuższym niż 10 dni w miesiącu kalendarzowym więcej niż troje dzieci lub co najmniej jedno dziecko:
- do lat 7 (w tym: z z zasiłkiem pielęgnacyjnym),
- dziecko w wieku od 7 - 18 lat z zasiłkiem pielęgnacyjnym lub niedostosowane społecznie.
Rodzina zastępcza pełniąca zadania pogotowia rodzinnego może pełnić również funkcję
" zwykłej ", długoterminowej rodziny zastępczej.
Dzieci do pogotowia rodzinnego kieruje Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie lub Miejski
Ośrodek Pomocy Społecznej.
Pomoc pieniężna dla każdego dziecka przysługuje na zasadach ogólnych tak jak w "zwykłej" rodzinie zastępczej.

Rodzinny Dom Dziecka ( RDDz )

W odróżnieniu od RA czy RZ, Rodzinny Dom Dziecka ( inaczej zwany placówką rodzinną ) - jest to szczególny rodzaj placówki opiekuńczo - wychowawczej, która zapewnia dzieciom całkowicie lub częściowo pozbawionym opieki rodziców biologicznych, całkowitą, całodobową opiekę i wychowanie w warunkach zbliżonych do domu rodzinnego.
Dziecko w RDDz przebywa do czasu :
1. powrotu do rodziców biologicznych,
2. umieszczenia go w RA, lub
3. pozostaje w RDDz aż do usamodzielnienia.
RDDz tworzy jedną, wielodzietną rodzinę dla dzieci w różnym wieku umożliwiając opiekę nad licznym rodzeństwem.
Liczba dzieci umieszczonych w RDDz wynosi przeciętnie od 4 do 8.
RDDz kieruje dyrektor powołany przez organ prowadzący. Jest on równocześnie wychowawcą.
Dyrektor winien spełniać dwa kryteria :
1. posiadać wykształcenie wyższe lub średnie,
2. odbyć szkolenie w OAO i uzyskać zaświadczenie kwalifikacyjne.
Dzieci w RDDz umieszcza powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka w porozumieniu z dyrektorem RDDz.
RDDz winien mieścić się w budynku lub mieszkaniu, które posiada określony w przepisach standard.
Należy zaznaczyć, że kandydaci do prowadzenia RDDz nie mają obowiązku posiadania własnego lokalu z przeznaczeniem na ten cel. Zarówno o lokal jak i jego wyposażenie winien zadbać organ prowadzący.
Natomiast jeśli kandydaci posiadają odpowiednie warunki lokalowe
( dom, lub duże funkcjonalne mieszkanie ) wówczas istnieje możliwość wykorzystania tego lokalu przez organ prowadzący na odpowiednich , uzgodnionych z kandydatami warunkach.